Deze website maakt gebruik van cookies. Door uw bezoek gaat u akkoord met het plaatsen van deze cookies.
Uitleg over cookies, met een link naar de pagina met privacy beleid Meer informatie Sluiten

Onafhankelijke SenaatsFractie

De OSF is een platform van onafhankelijke provinciale partijen

Kernwaarden: kleinschaligheid en de menselijke maat.
De politiek bestaat om de burger te dienen en niet andersom.

Gemeenteraad Haren rekent af met gedwongen herindeling

Haren, een gemeente met de dorpen Onnen, Glimmen en Noordlaren. Landelijk gelegen onder de rook van Groningen. Groene parel in het Groningse landschap. Forensendorp met ruim 19.000 inwoners. Tweemaal, in 2011 en 2012, door opinieweekblad Elsevier uitgekozen tot beste woongemeente van Nederland. Ook wel aangeduid als het Wassenaar van het Noorden. Een gemeente ook met het hoogste percentage geregistreerde orgaandonoren. Maar achter die lieflijke façade woedt in Haren een verbeten strijd tussen regentesk regeren vanuit Gedeputeerde Staten (GS) Groningen en de wil van de Harense bevolking. Gedwongen herindeling of behoud van zelfstandigheid. De messen zijn geslepen.

Wethouder Mariska Sloot van Haren is boos en strijdvaardig.
“GS trekt zich helemaal niets aan van de gemeenteraadsverkie-zingen en lokale democratie. Ze dwingt Haren mee te werken aan een herindeling met de gemeenten Ten Boer en Groningen”, zegt ze verbolgen. “En dat, ondanks een raadgevend referendum tijdens de verkiezingen voor de gemeenteraad in maart 2014 waarbij -bij een opkomst van 75 procent van de kiesgerechtigde inwoners- niet minder dan 74 procent zich uitsprak voor een zelfstandige toekomst.” Die uitslag legde een bom onder het voorlopige besluit dat door de gemeenteraad was genomen om te kiezen voor herindelen met de stad Groningen en het dorp Ten Boer. De uitslag van de burgerraadpleging in 2014 gooide roet in het eten van de Provincie.

“Dat voorlopige besluit is vervolgens door een meerderheid van de raad teniet gedaan”, aldus de wethouder. “We zetten opnieuw vol in voor behoud van een zelfstandig Haren. Dat is tegen het zere been van GS, die de gedwongen herindeling onverminderd wenst voort te zetten. GS geeft zichzelf met dit bestuurlijk onvolwassen handelen een brevet van onvermogen.”

Gezond Verstand Haren
Mariska Sloot is een opvallende verschijning in de Harense politiek. Ze combineert een charmante uitstraling met dossier-kennis en vasthoudendheid. Goed van de tongriem gesneden, gaat ze overtuigend het debat aan. Ze weet waar ze voor staat: de belangen behartigen van alle inwoners van Haren. Ze kreeg door tactisch slim politiek manoeuvreren voor elkaar dat de bovengenoemde burgerraadpleging plaats vond tijdens de gemeenteraadsverkiezingen. Sloot maakte een komeetachtige entree in de lokale politiek. “In 2009 zat ik met een aantal vrienden hier op een terras in Haren. We bespraken de politieke situatie. Ik was eigenlijk helemaal klaar met de plaatselijke politiek. Met die stoffige PvdA / VVD coalitie die al sinds mensenheugenis elkaar vooral niet losliet en waarbij nogal eens gebruik werd gemaakt van artikel 5 procedures. (het oogluikend toestaan van afwijken van de bestaande regelgeving, red.) Iemand zei dat het tijd werd dat Haren zijn gezond verstand moest gebruiken. Toen viel bij mij het kwartje. Samen met Esther Wiersema heb ik toen de partij Gezond Verstand Haren opgericht, na eerst via Hyves een online peiling te hebben verricht of er wel behoefte was aan een lokale partij en waar die partij dan voor moest staan. Ons motto was en is: ‘we gaan niets beloven, behalve dat we naar je luisteren’. In 2010 kregen we het vertrouwen van de kiezers om hen te vertegenwoordigen in de gemeenteraad. Vier jaar later in 2014 behaalden we drie zetels en vormden we een coalitie met D’66 en de VVD, later toen de VVD uit de coalitie stapte, met het CDA.”
Mariska Sloot maakt nu deel uit van het college van Haren als wethouder met een uitgebreide portefeuille.

Herindelingsperikelen
In de provincie Groningen vindt sinds 2013 een herindelings-operatie plaats. De provincie Groningen wil het aantal Groninger gemeenten in eerste instantie terugdringen van 23 naar 6 of 7. Het is de bedoeling dat de gemeentelijke herindelingen in de provincie Groningen uiterlijk in 2019 zijn afgerond. Bij de start van de herindelingsoperatie in 2013 liet het provinciebestuur onder het motto ‘je kunt iemand niet dwingen gelukkig te worden’ het initiatief voor een herindeling bij gemeenten zelf. ‘Gemeenten moeten zelf inschatten of ze groot en sterk genoeg zijn om hun wettelijke taken goed uit te kunnen voeren,’ heette het. In de plannen van de provincie zou Haren samen gaan met de gemeenten Groningen en Ten Boer. In 2014 wordt onderzoek gedaan door bureau Berenschot en worden samenkomsten met inwoners georganiseerd naar de bestuurlijke toekomst van Haren en de wens tot continuering van de zelfstandige status.

Mariska Sloot: “Die bijeenkomsten met inwoners waren klip en klaar: Harenaren kiezen voor een zelfstandige gemeente Haren, gekenmerkt door behoud dorpse identiteit en behoud landelijk karakter tussen de stedelijke gebieden Groningen en Assen.” Het rapport Berenschot is echter kritisch over de financiële positie van de gemeente Haren. Het lijkt toch beter om tot herindeling te komen. “Het college van de gemeente Haren besluit daaropvolgend de gemeenteraad voor te stellen om te fuseren met de Drentse gemeente Tynaarlo”, vervolgt Mariska. “Maar Tynaarlo gaat niet in op het fusieaanzoek van Haren. Vervolgens stemt de gemeenteraad in met zelfstandig blijven.” De provincie roept de gemeente Haren op om na te denken over aansluiten bij het proces dat Groningen en Ten Boer hebben ingezet.

Op basis van gezamenlijk onderzoek door bureau B&A, in opdracht van de gemeente Haren en de provincie Groningen, waarbij de provincie als financier optreedt, constateert de gemeenteraad dat men zelfstandig kan blijven. Verantwoordelijk gedeputeerde Patrick Brouns (CDA) belooft dat de gemeente Haren als ze oplossingen kan aandragen voor vermeende problemen, Haren de kans krijgt om die bevindingen uit te voeren. In een rapport ‘Beterr Haren’ worden de ‘Nee, tenzij’ die door B&A worden gesteld, in samenwerking met een twintigtal betrokken inwoners (burgerparticipatie!) weerlegt door ‘Ja, het kan’. De provincie is echter halsstarrig. Zonder mede-weten van het college wordt door B&A, in opdracht van de provincie een vernietigende conclusie getrokken over het rapport ‘Beterr Haren’ en wordt de gemeente Haren door de provincie gedwongen mee te praten in het open overleg van de gemeenten Groningen en Ten Boer, met de intentie om te komen tot de vorm van een lichte samenvoeging waarbij elke gemeente moet instemmen. Sloot: “Daarmee breekt GS haar eerdere belofte dat het initiatief tot herindeling bij de gemeenten zelf zou liggen.”

De gemeente Haren doet onder protest mee omdat er met bestuursdwang wordt gedreigd en besluit tevens de uitgangs-punten uit ‘Beterr Haren’ uit te werken om het spoor naar zelfstandigheid verder vorm te geven. Een groep betrokken inwoners, verenigt in de stichting Burgercomité Haren, geeft het COELO (Centrum voor onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden) opdracht een oordeel te vormen over de vraag of de financiële situatie van Haren de noodzaak tot herindeling rechtvaardigt. COELO is duidelijk. De financiële situatie van Haren is geen reden om te gaan herindelen. De provincie weigert deze uitkomst echter mee te nemen in het herindelingsontwerp. Waarna de gemeenteraad van Haren besluit niet langer deel te nemen aan het herindelingsproces. Tot ongenoegen van gedeputeerde Brouns die zonder blikken of blozen aankondigt dat het herindelingsproces met de drie gemeenten gewoon doorgaat. Volgens Brouns doet het besluit van Haren om de stekker uit het herindelingstraject te halen ‘geen recht aan de positie van de inwoners van Haren’. Gedeputeerde Staten continueert het proces en laat de gemeente Haren nu vertegenwoordigen door een ‘onafhankelijk bestuurder’ die geen binding heeft met de gemeente Haren.

“Het COELO rapport, dat aangeeft dat we als gemeente Haren wel op eigen benen kunnen staan, was voor onze coalitie een breekpunt”, legt Mariska uit. “De voltallige coalitie heeft in september 2016 een motie aanvaard (ondersteund door de drie wethouders) om een brief naar GS te sturen waarin we aangeven dat de herindeling overbodig is en met het dringende verzoek af te zien van deze gedwongen herindeling. Met het herindelings-ontwerp zouden we een vergelijking kunnen maken wat het beste voor de burgers is, maar dat bleek pas nà acceptatie van het ontwerp in een bestuursakkoord te worden gedaan.” “GS beweert nu dat het college van Haren het eens is met ‘lichte samenvoeging’ zoals het in de terminologie van verantwoordelijk minister van Binnenlandse Zaken, Ronald Plasterk (PvdA) heet. Maar dat is pertinent onjuist. Haren heeft nimmer ingestemd.
Wij deden alles onder protest, conform het raadsbesluit.” À propos. Lichte samenvoeging is een herindelingsvariant uit de koker van minister Plasterk. Daarbij blijft de grootste gemeente intact, de burgemeester blijft en het personeel houdt baanzekerheid. Maar wat zijn de gevolgen voor het ambtelijk apparaat van de kleine gemeente? Met andere woorden de rechtsgevolgen voor en na herindeling zijn voor de betrokken gemeenten verschillend. De medewerkers van de op te heffen gemeente(n) vallen onder het regime van de Wet ARHI (tijdelijke aanstelling en binnen zes maanden na de herindeling een besluit over definitieve plaatsing), terwijl de medewerkers van de niet op te heffen gemeente hun aanstelling behouden.

Mariska Sloot: “Als je het herindelingsontwerp leest constateer je dat het louter een legitimatie is om tot annexatie over te gaan waar alleen Groningen wel bij vaart. Alles wat er in staat is wat Haren al heeft. Waarom herindelen om dat te behouden? Praten we hier nu over een herindeling op gelijkwaardige basis of is het gewoon een grenscorrectie, landje pik. Ik ben gek op Groningen, samen met heel veel mensen hier. Maar we willen er niet wonen. Dat is toch een plausibel argument?”

Saillant detail: burgemeester Pieter van Veen (VVD) beraadt zich dan nog op een standpunt. In een latere verklaring geeft hij aan dat hij een voorstander is van zelfstandigheid maar dat Haren het niet gaat redden. “We zitten tussen wal en schip”, laat hij optekenen door een journalist van Binnenlands Bestuur. Tja. Haren en burgemeesters is een hoofdstuk apart. In de periode 2011-2016 verslijt Haren liefst vier (waarnemende) burgemeesters benoemd door de commissaris van de Koning. Na het aftreden van Rob Bats in 2013 als gevolg van de conclusies van de commissie Cohen inzake de Harense project X rellen, wordt Haren wederom opgezadeld met louter waarnemende burgemeesters. Eerst is er Janny Griet Vlietstra, vervolgens Pieter van Veen. Van Veen heeft een reputatie op het gebied van perikelen rond herindelingsprocessen. Als waarnemend burgemeester was hij actief in acht noordelijke gemeenten waar de herindelingsproblematiek een belangrijke rol speelde. Dat levert hem in de noordelijke contreien al snel het alias op van ‘mister herindeler’. Van Veen is benoemd door voormalig Commissaris van de Koning, Max van den Berg (PvdA). Een groot voorstander van een herindeling met de gemeenten Haren, Ten Boer en Groningen. Toeval of achterkamertjes politiek?

Mariska: “De burgemeester neemt aanvankelijk openlijk afstand van het feit dat wij niet meer onderhandelen met de provincie. In plaats van dat hij zegt: deze gemeenteraad wil dit en de raad is de baas. Dat zijn de democratische spelregels.” Niet veel later draait van Veen bij. “We zullen onze zienswijze geven, maar die is wel geënt op zelfstandigheid.” Maar de gemeenteraad heeft het dan allang verbruid bij GS. Als een stout kind wordt ze uitgefoeterd en in de hoek gezet. “In plaats van naar ons te luisteren worden we door GS bestraft. We komen onder zwaar preventief toezicht te staan. Elke beslissing die we als wethouders nemen, iedere vijf euro, moet ik verantwoorden en ter goedkeuring aanbieden aan de provincie. Ik neem het GS kwalijk dat ze de burgers op het verkeerde been heeft gezet door tegen alle principes in alle argumenten van ons onderuit te halen. En zelfs na juridische procedurefouten keihard blijft doordrammen. Vanuit je ongelijk toch je gelijk willen halen. Je maakt zoveel kapot. Wat blijft er over van democratische beginselen? Van burgers serieus nemen? Overigens, onze begroting voor 2017 is sluitend. Het uitgangspunt van deze begroting is Beterr Haren. Je weet wel, dat rapport dat door de provincie volledig werd afgekraakt.”

‘We zijn door GS als een stout kind in de hoek gezet. Als wethouder van Haren moet ik iedere vijf euro verantwoorden en ter goedkeuring aanbieden aan de provincie.’


OSF leden en steunfractie
Ze is blij met de OSF leden Partij voor het Noorden en Groninger Belang in de staten van Groningen. “Samen met de PVV en de Partij voor de Dieren komen ze op voor Haren. Samenwerking met die OSF leden in de staten vind ik van essentieel belang. Natuurlijk zijn er verschillen tussen de twee Groningse partijen. Maar we steunen elkaar waar we kunnen. Communiceren op een professionele wijze met elkaar.” Mariska Sloot maakt ook deel uit van de OSF steunfractie. “Hendrik ten Hoeve heeft de steunfractie goed op de rit staan”, glimlacht ze. “Ik heb een prima wisselwerking met onze Senator. We kunnen met onze bevindingen en opmerkingen uitstekend bij elkaar terecht. Hendrik kan ook vragen voor me stellen in de Eerste Kamer. Die herindeling is een heel majeure operatie. Het is prettig als je dan merkt dat je op de Senator kunt rekenen. Want uiteindelijk is het laatste woord over de herindelingsoperatie aan de Tweede- en Eerste Kamer.”

Frans Hermans

Locomotie

Blijf ook op de hoogte van de ontwikkelingen van de onafhankelijke politiek.
Abonneer je nu en ontvang Locomotie levenslang gratis in de bus. >