Deze website maakt gebruik van cookies. Door uw bezoek gaat u akkoord met het plaatsen van deze cookies.
Uitleg over cookies, met een link naar de pagina met privacy beleid Meer informatie Sluiten

Onafhankelijke SenaatsFractie

De OSF is een platform van onafhankelijke provinciale partijen

Kernwaarden: kleinschaligheid en de menselijke maat.
De politiek bestaat om de burger te dienen en niet andersom.

Senator Hendrik ten Hoeve over positie gemeenten, gemeentelijk belastingterrein en gemeentefonds

Senator Hendrik ten Hoeve heeft gisteren een lange dag vol politieke debatten gehad. Tijdens de begrotingsbehandeling heeft hij onderstaande onderwerpen ingebracht, waarbij hij tijdens een latere discussie nog expliciet is ingegaan op de positie van gemeenten, vergroting van het gemeentelijk belastingterrein en voor de haperende werking van het gemeentefonds. Over dit fonds wordt overigens momenteel veel gesproken en er is een evaluatie gaande die volgend voorjaar zal worden gepresenteerd.


Algemene Financiële Beschouwingen, 17-11-2015

Voorzitter,

Waar willen wij eigenlijk naar toe met onze economie en onze overheidsfinanciën? Dat is natuurlijk een makkelijke vraag: wij willen een groeiende economie, met een kleine werkloosheid en een acceptabele inkomensverdeling. En voor de overheidsfinanciën willen we een begrotingsoverschot, groot genoeg om in slechte tijden, die vast weer een keer komen, te kunnen interen, een een kleinere staatsschuld dan we nu hebben, in ieder geval onder de 60% bbp, zoals met de EU is afgesproken.

- Onze economie lijkt de eerste jaren te kunnen groeien, alhoewel daar geen zekerheden over bestaan zoals al weer gebleken is en de berichten over de wereldeconomie de laatste tijd ook meer waarschuwend en somber dan jubelend zijn.
- De werkloosheid is te hoog, daar wil de regering via meer fiscale bevoordeling van arbeidsinkomen wat aan doen. Op het nut of onnut daarvan kom ik straks terug.
- Dan de inkomensverdeling. Daar is in de publieke en semi-publieke sector de laatste jaren aardig aan gesleuteld, maar in de commerciële sector, bij de banken bijvoorbeeld, lijkt er weinig begrip voor dit thema te wezen. Dat draagt niet bij aan de tevredenheid van het Nederlandse publiek.
- Het belastingsysteem wordt traditioneel ingeschakeld om “de sterkste schouders de zwaarste lasten” te laten dragen, dus ook in het kader van inkomensverdeling, maar wij gebruiken het vooral voor allerlei soorten van politiek gemotiveerde stimulering en ontmoediging. Zodat het een warboel van regelingen, uitzonderingen, kortingen en toelagen is geworden die per saldo in ieder geval éénkostwinnergezinnen benadeelt en buitenlandse bedrijven, die elders winst maken, maar liever hier belasting betalen, bevoordeelt.

Moet dat veranderen, die warboel van regelingen en dat faciliteren, verleiden, van buitenlandse bedrijven? Ja natuurlijk. Daarvoor is wat betreft de inkomstenbelasting een belastinghervorming nodig die eenvoud en transparantie herstelt en die er dus nu niet komt, zoveel is wel duidelijk. En voor wat betreft de belastingen op winst is daarvoor gecoördineerde internationale actie nodig die in OESO verband wordt aangepakt maar die binnen de EU nog wel een paar stappen verder mag gaan. Wij willen toch een volledig functionerende gemeenschappelijke markt met een gelijk speelveld? Vindt de minister ook niet dat daarvoor zo groot mogelijke transparantie nodig is, en vindt hij ook niet dat dat doel alleen bereikt kan worden door harmonisatie van de grondslag van de winstbelastingen, omdat anders iedereen altijd probeert slimmer te zijn dan een ander ten koste van de omvang van de totale winstgrondslag? Onze soevereiniteit wordt toch nog niet echt ernstig aangetast zolang wij zelf de tarieven nog vast kunnen stellen? Wat vindt de minister daarvan?

Dan het punt dat ik eerder noemde. Is het verstandig nu het gelukkig goed gaat met onze economie, maar wij niet weten niet hoe lang wij daar op mogen rekenen, om een lastenverlichting door te voeren van 5 mld euro? Wij voldoen natuurlijk aan de EMU tekort-norm. Maar de EMU schuld ligt nog ruim boven de 60% bbp en het blijft onzeker wanneer wij het begrotingsoverschot kunnen realiseren dat ons op termijn in staat moet stellen om bij een volgende crisis enigszins substantieel anticyclisch te kunnen opereren.

Want er zijn veel zaken aanwijsbaar die ons in de nabije toekomst nog wel eens veel extra zouden kunnen gaan kosten. Allereerst zaken waar onze bezuinigingen blijkbaar zijn doorgeschoten en waar nu of binnenkort geld naar toe zal moeten. Daar zijn ook enkele bestedingen bij waar niet alleen meer geld naar toe moet maar waar ook meer zekerheid op iets langere termijn verschaft moeten worden. Dat geldt voor de krijgsmacht, die niet alleen een deel van de bezuinigingen terug moet hebben maar waar nu ook, terecht, de discussie gaat over een meerjarig perspectief, meer zekerheid, voor de bestedingsmogelijkheden. Iets dergelijks geldt, denk ik, voor de situatie van de gemeenten, waar veel taken zijn neergelegd, waar dus ook veel geld naar toe gaat, en waar oplossingen voor de te grote bezuinigingen gevonden moeten worden, maar waar ook geklaagd wordt over de onvoorspelbaarheid van het rijk, soms door het systeem van samen trap op en trap af, soms door veranderingen in de modellen die voor het gemeentefonds worden gebruikt, vaak door allerhande bijstellingen. Ook daar is, blijkens het protest van 234 gemeenten vorige week, behoefte aan meer zekerheid op een wat langere termijn. En dus ook aan meer geld. Ziet de minister mogelijkheden om voor bepaalde uitgavenposten voor langere perioden dan voor één begrotingsjaar de middelen vast te leggen, te garanderen? Voor wat betreft de gemeenten, en ook de provincies trouwens, zou natuurlijk de situatie al heel anders worden wanneer het belastinggebied van deze overheden vergroot zou worden. Heeft de minister die al heel lang gekoesterde en door bijna iedereen gedragen wens nog in de planning? In de justitiesfeer zal meer geïnvesteerd moeten worden. Het gaat met de politie niet goed, met het OM niet goed, met de rechterlijke macht niet goed. Overal is er te weinig capaciteit en overal vindt schaalvergroting plaats en lang niet altijd op een voor het publiek logische manier. Een gerechtshof Leeuwarden Arnhem, klinkt dat nog logisch? En in België lopen de arrondissementen van de rechtbanken in eerste aanleg gelijk met de provincies, ook kleine provincies en zelfs de Duitstalige gemeenschap heeft een eigen arrondissement. Waarom kan dat bij ons niet? De gaswinning in het Groningse aardbevingsgebied is teruggebracht naar 30 mln kuub. Als wij dat naar 20 mln kuub terug brengen, wat vanwege de doorgaande bevingen wel zal moeten, en misschien nog wel meer, dan kost dat bijna 2 miljard. Plus de extra inspanning die nog nodig is om onze achterstand in te halen wat betreft de vervanging van fossiele door duurzame brandstoffen. En dan, wat de steeds verder uitbreidende chaos in de wereld ons nog gaat kosten, vanwege opvang natuurlijk, maar ook aan allerlei meer of minder slimme overeenkomsten en maatregelen om vluchtelingen buiten de deur te houden, de buitengrenzen te bewaken en voorbij die buitengrenzen de vrede te bevorderen, dat is natuurlijk nog niet echt te becijferen.

Kortom er zijn veel redenen om te veronderstellen dat we straks meer geld uit zullen moeten geven dan waar wij nu rekening mee houden. En dan gaat het, naast de dingen die van buiten over ons komen, vooral om bestedingen die mogelijk wel meer nut opleveren voor het Nederlandse gemenebest dan de nu geplande maatregelen die individuele werkende belastingbetalers ten goede komen. Die maatregelen stimuleren natuurlijk de consumptie maar leveren weinig directe werkgelegenheid op. Ze zijn ook eigenlijk meer gericht op het stimuleren van extra arbeidsaanbod dan op extra arbeidsvraag. En ze benadelen dus degenen die geen extra arbeidsaanbod willen of kunnen leveren, ouderen, zieken, werklozen, degenen die kiezen voor meer tijd voor het gezin. Is het dan wel verstandig deze 5 miljard nu uit te geven in een privilege voor het werkende deel van de natie in plaats van eerst te kijken naar een aantal dringende sociale behoeften of door eerst verder te werken aan een sluitende begroting? Zoals ook Duitsland doet! Dan hebben wij straks nog mogelijkheden wanneer al die andere claims ons echt om de oren gaan vliegen of wanneer het tij weer tegen zit.

De minister heeft daar zelf behartenswaardige dingen over gezegd in een toespraak op de Tatra Summit in Bratislava. Over het belang van onze sociale systemen: People feel that the austerity and reform agenda’s entail a loss of social rights. This is the key concern. En over het nut van een sluitende begroting: It is .. of utmost importance that our public budgets contain a buffer capacity. This requires using the good times to deleverage, to bring down our public deficits when we can. And in the event of a shock - this buffer will allow us to use sovereign debt as an extra insurance against economic setbacks.

Ik weet dus dat de minister het met mij eens is, maar ik zal het hem ook graag nog zelf horen uitleggen.

Dank u, voorzitter.

Locomotie

Blijf ook op de hoogte van de ontwikkelingen van de onafhankelijke politiek.
Abonneer je nu en ontvang Locomotie levenslang gratis in de bus. >